- Ο συντάκτης επικρίνει την παρουσίαση της ζωής του 24χρονου σε 32 τετραγωνικά ως χαριτωμένης ενηλικίωσης, επειδή εξωραΐζει τη στέρηση.
- Κατά τον αρθρογράφο, οι εργαζόμενοι παράγουν τον κοινωνικό πλούτο, αλλά πολλοί δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες, ενώ η περιουσία συγκεντρώνεται στους λίγους.
- Το άρθρο συνδέει, με μαρξιστική προσέγγιση, τις ανισότητες με την ιδιοκτησία και κατανομή του πλούτου, ζητώντας αξιοπρεπή κάλυψη σύγχρονων αναγκών.
Άλλοι σε βίλες και άλλοι σε 32 τετραγωνικά – Η ανισότητα δεν είναι αστείο
Διαβάζοντας μια «εφημερίδα» που μόνο φιλική προς τον εργαζόμενο και τις ανάγκες του δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, πέσαμε πάνω σε ένα άρθρο που παρουσιάζει τη δύσκολη καθημερινότητα των νέων σαν μια χαριτωμένη ιστορία ενηλικίωσης.
Ένας 24χρονος μετακομίζει σε ένα διαμέρισμα 32 τετραγωνικών, με ένα παράθυρο στον ακάλυπτο και μια κουζίνα τόσο μικρή που πρέπει να βγει στον διάδρομο για να ανοίξει το ψυγείο. Κάθεται στο πάτωμα, τρώει πίτσα από το κουτί και χαμογελάει επειδή απέκτησε, επιτέλους, το δικό του σπίτι.
Και ο αρθρογράφος βρίσκει σε αυτή την εικόνα μια όμορφη ιστορία ανεξαρτησίας.
Μόνο που πίσω από αυτή την ιστορία υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν χωράει στα χαριτωμένα αστεία για τα άπλυτα πιάτα και τον θερμοσίφωνα.
Γιατί την ώρα που ένας νέος εργαζόμενος πανηγυρίζει για 32 τετραγωνικά, κάποιοι άλλοι διαθέτουν βίλες, πολυτελείς κατοικίες, εξοχικά, πανάκριβα αυτοκίνητα και περιουσίες που ένας εργαζόμενος δεν θα μπορούσε να αποκτήσει ούτε αν δούλευε δύο ζωές.
Και αυτή η διαφορά δεν περιορίζεται στο σπίτι.
Είναι η διαφορά ανάμεσα σε εκείνον που μετράει τα χρήματα στο σουπερμάρκετ και σε εκείνον που δεν γνωρίζει καν πόσο κοστίζουν τα καθημερινά ψώνια.
Ανάμεσα στον εργαζόμενο που αναβάλλει μια ιατρική εξέταση επειδή δεν έχει χρήματα και σε εκείνον που μπορεί να πληρώσει οποιαδήποτε ιδιωτική υπηρεσία Υγείας.
Ανάμεσα στην οικογένεια που στερείται τις διακοπές και σε εκείνους που ταξιδεύουν όπου θέλουν, όποτε θέλουν.
Ανάμεσα στον νέο που αναγκάζεται να δουλεύει από μικρή ηλικία και σε εκείνον που ξεκινά τη ζωή του με εξασφαλισμένη περιουσία, γνωριμίες και οικονομική στήριξη.
Αυτές είναι οι πραγματικές ταξικές ανισότητες. Και δεν εξαφανίζονται επειδή κάποιος αποφάσισε να γράψει ένα ευχάριστο χρονογράφημα.
Υπάρχει, βέβαια, και ένας κόσμος που κινείται με άνεση στους κύκλους της οικονομικής και πολιτικής εξουσίας. Ένας κόσμος όπου οι γνωριμίες, οι δημόσιες σχέσεις και οι φιλίες με την αστική τάξη μπορούν να ανοίγουν πόρτες που για τον απλό εργαζόμενο παραμένουν κλειστές.
Και είναι τουλάχιστον παράδοξο όταν η πολυτέλεια αντιμετωπίζεται ως κάτι φυσιολογικό για τους λίγους, ενώ η στέρηση παρουσιάζεται ως μάθημα ζωής για τους πολλούς.
Αλήθεια, θα έβρισκαν όλοι τόσο ρομαντική τη ζωή σε 32 τετραγωνικά αν έπρεπε να ζήσουν εκεί οι ίδιοι; Θα γελούσαν με την υγρασία, τα παλιά έπιπλα και τη μικροσκοπική κουζίνα αν δεν είχαν τη δυνατότητα να επιλέξουν κάτι καλύτερο;
Γιατί είναι εύκολο να βρίσκεις χαριτωμένη τη στέρηση όταν δεν τη ζεις.
Και είναι ακόμη ευκολότερο να συμβουλεύεις τους εργαζόμενους να είναι ευχαριστημένοι με όσα έχουν, όταν εσύ δεν χρειάζεται να κάνεις τις ίδιες θυσίες.
Το πρόβλημα, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερο από ένα μικρό διαμέρισμα.
Ποιος παράγει τελικά τον πλούτο αυτής της κοινωνίας και ποιος τον απολαμβάνει;
Ποιος χτίζει τις πολυκατοικίες, τα ξενοδοχεία, τα πολυτελή συγκροτήματα και τις βίλες; Ποιος δουλεύει στα εργοστάσια, στις μεταφορές, στα καταστήματα, στα νοσοκομεία και στις επιχειρήσεις; Ποιος κρατά όρθια την καθημερινή λειτουργία της κοινωνίας;
Οι εργαζόμενοι.
Κι όμως, πολλοί από αυτούς δυσκολεύονται να πληρώσουν το ενοίκιο, να ζεστάνουν το σπίτι τους, να σπουδάσουν τα παιδιά τους ή να κάνουν μερικές ημέρες διακοπές.
Την ίδια στιγμή, η συγκέντρωση μεγάλου πλούτου και περιουσίας στα χέρια λίγων αποτυπώνει μια κοινωνική αντίθεση που δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από γενικόλογες αναφορές στην προσωπική προσπάθεια.
Γιατί δεν ξεκινούν όλοι από την ίδια αφετηρία.
Άλλος κληρονομεί ακίνητα, επιχειρήσεις και καταθέσεις. Άλλος κληρονομεί χρέη και την αγωνία για το αύριο. Άλλος έχει εξασφαλισμένες σπουδές, επαγγελματικές διασυνδέσεις και οικονομική στήριξη. Άλλος πρέπει να δουλεύει παράλληλα με τις σπουδές του για να μπορέσει να τα βγάλει πέρα.
Και ύστερα έρχονται να μας μιλήσουν για τις ίδιες ευκαιρίες και για την ατομική προσπάθεια.
Λες και ο γιος του μεγαλοεπιχειρηματία και ο γιος του εργάτη ξεκινούν από την ίδια γραμμή.
Λες και η ζωή είναι ένας δίκαιος αγώνας στον οποίο όλοι έχουν τα ίδια εφόδια.
Αυτό που για τον έναν αποτελεί μια μικρή οικονομική ενόχληση, για τον άλλον μπορεί να σημαίνει ότι δεν θα πληρώσει τον λογαριασμό του ρεύματος.
Και μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, το άρθρο μάς προτείνει να συγκινηθούμε επειδή ο νεαρός έμαθε να βάζει πλυντήριο και να καθαρίζει το μπάνιο του.
Κανείς δεν υποτιμά τη σημασία της προσωπικής αυτονομίας. Είναι όμορφο ένας νέος άνθρωπος να αποκτά τον δικό του χώρο και να οργανώνει τη ζωή του.
Αλλά ας μη συγχέουμε την ενηλικίωση με την αναγκαστική προσαρμογή σε ολοένα χειρότερες συνθήκες.
Η υγρασία δεν είναι ρομαντισμός. Η οικονομική ανασφάλεια δεν είναι ελευθερία. Και το να στερείσαι βασικά αγαθά δεν αποτελεί απόδειξη ότι ωρίμασες.
Το πιο σοβαρό, όμως, είναι ότι τέτοιες αφηγήσεις μπορούν να κάνουν τις μεγάλες κοινωνικές αντιθέσεις να φαίνονται φυσιολογικές.
Ο ένας έχει πολλά, ο άλλος έχει λίγα. Ο ένας ζει σε πολυτέλεια, ο άλλος στριμώχνεται σε μια γκαρσονιέρα. Ο ένας απολαμβάνει τον πλούτο, ο άλλος προσπαθεί να επιβιώσει με τον μισθό του.
Και αντί να συζητάμε γιατί συμβαίνει αυτό, συζητάμε πόσο όμορφο είναι να είσαι ευχαριστημένος με τα λίγα.
Μόνο που η ανισότητα δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Δεν προέκυψε επειδή κάποιοι γεννήθηκαν για να ζουν σε βίλες και κάποιοι άλλοι για να μετρούν τα τετραγωνικά.
Στη μαρξιστική προσέγγιση, αυτές οι αντιθέσεις συνδέονται με τον τρόπο που οργανώνεται η παραγωγή, με την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και με το ποιος καρπώνεται τον πλούτο που δημιουργείται από την εργασία.
Δεν αρκεί, λοιπόν, να ζητάμε από τον εργαζόμενο να μάθει να διαχειρίζεται καλύτερα τη φτώχεια του.
Το ζήτημα είναι να μπορεί να απολαμβάνει τον πλούτο που παράγει, να καλύπτει τις σύγχρονες ανάγκες του, να έχει πρόσβαση στη μόρφωση, στην Υγεία, στον πολιτισμό, στην κατοικία και στον ελεύθερο χρόνο.
Και για να τελειώνουμε.
Δεν χρειάζονται οι εργαζόμενοι μαθήματα ολιγάρκειας. Ούτε οι νέοι χρειάζονται κάποιον να τους εξηγεί πόσο ευτυχισμένοι πρέπει να αισθάνονται επειδή κατάφεραν να νοικιάσουν 32 τετραγωνικά.
Δεν είναι υπερβολή να θέλεις ένα αξιοπρεπές σπίτι. Δεν είναι πολυτέλεια να κάνεις διακοπές, να σπουδάζεις, να δημιουργείς οικογένεια ή να μη φοβάσαι κάθε φορά που έρχεται ένας λογαριασμός.
Και δεν είναι φυσιολογικό σε μια κοινωνία με τεράστιες παραγωγικές δυνατότητες να υπάρχουν τόσο μεγάλες διαφορές στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.
Ο 24χρονος της ιστορίας καλά κάνει και χαίρεται για το πρώτο του σπίτι. Δεν έχουμε καμία διαφωνία μαζί του.
Η διαφωνία βρίσκεται με όσους παρουσιάζουν τις στερήσεις του ως μια όμορφη περιπέτεια, αφήνοντας στο περιθώριο τις κοινωνικές συνθήκες που τις προκαλούν.
Γιατί, τελικά, το ερώτημα δεν είναι πώς κατάφερε ένας νέος να χωρέσει τη ζωή του σε 32 τετραγωνικά.
Το ερώτημα είναι γιατί εκείνοι που παράγουν τον πλούτο αυτής της κοινωνίας πρέπει να συμβιβάζονται με τόσο λίγα, την ώρα που ο πλούτος συγκεντρώνεται στα χέρια των λίγων.
Και αυτό δεν είναι καθόλου αστείο.